giovedì 26 febbraio 2015

De Frantziscu Fenu


Ocannu, pro sos chent'annos dae s'incumintzu de sa prima gherra mundiale sa comuna de Tàtari cheret dare a sa brigata tataresa (151º e 152º regimento brigata meccanizzata Sassari) sa tzitadinàntzia onorària; custu pro su valore ammustrau cumbattende in s'Isonzo et in s'Asiago, mèritos connotos dae s'Istadu Italianu.
Ma sa brigata Tataresa it'at fatu pro sa Sardigna o pro sa tzitade de Tàtari?
S'ùnica resone chi identìficat custu regimentu de s'Esèrtzitu Italianu a sa Sardigna est su nùmene; ma da cada chi siet tempus una natzione chi connoschet impresas colonialistas at chircau de facher atzetare sa presèntzia de s'esèrtzitu dandeli nùmenes, innos e motos in limba locale in manera chi sas pessones credana chi cussu esèrtzitu est in carchi manera locale, gai etotu pro sa brigata Tàtari, chi at su nùmene de una tzitade sarda, un'innu in sardu e motos in sardu, gai chi sa zente credat chi s'esèrtzitu siet sardu, cando sardu no est.
Duncas sa pregunta est custa:
Proite dare sa tzitadinàntzia a unu corpu natzionale de s'Itàlia?
Non pesso chi bi nd'at su motivu chi s'esèrtzitu italianu depat èssere tzitadinu de una de sas prus mannas tzitades sardas, dae chi sa Sardigna est galu como unas de sas pacas colònias chi s'Istadu Italianu òcupat militarmente.






giovedì 12 febbraio 2015


Domìniga su 15 de Freàrgiu 2015 - dae sas 11:30 a sas 18:30

Martis su 17 de Freàrgiu 2015 - dae sas 11:30 a sas 18:30

sabato 7 febbraio 2015

de Lisandru Beccu

In s'universidade de Tàtari sunt semper de prus sos istudiantes chi cherent arrichire sa tesi issoro iscriende·la in sa limba materna, o in cada manera, in una de sas limbas faeddadas in Europa. Custas fainas sunt cunsideradas “normales” in totu sas universidades de de su continente betzu, ma fintzas in sas àteras de su mundu. In pagos, però, ischint chi custos sunt sèberos perigulosos, chi podent fintzas illonghiare sos tempos de làurea. Su problema naschet mescamente in sos dipartimentos sientìficos. A cantu paret calicunu est galu cumbintu chi su sardu non si podet impreare pro totu sas matèrias, ma custos sunt istereòtipos betzos e chene fundamentu lògicu. Su problema mannu est chi in s'ateneu turritanu, sas variedades linguìsticas non sunt cunsideradas richesas de promòvere.

Non si podet negare a nemos sa voluntade de iscrìere unu traballu in una o duas limbas prus de s'italianu. Sa realidade narat chi paritzos istudiantes andant a iscùdere sa conca contra unu muntone de problemas. Sunt peleas chi non lis cunsentit de fàghere su traballu chi disìgiant. S'Universidade de Tàtari no est istada galu in gradu de ispiegare su pro ite est chi unu istudiante non potzat fàghere una tesi bilìngue sardu-italianu. Nois una limba bi l'amus, pro ite non la podimus impreare? Mistèrios!
Una risposta nos la depent galu dare sos diretores de sos cursos de làurea, sos reladores e totu sos chi si ponent de traessu cando si faeddat de tesis in sardu. (Su Retore nou no ischimus galu comente la pensat, ma nos l'at a nàrrere chito).

A fàghere a rìere sas puddas si ponet finas su giassu web UniSS, chi, cunsentit de seberare sa limba in sa cale at a èssere iscrita sa tesi. Impare a italianu, frantzesu, inglesu, ispanniolu, tedescu e russu, b'est finas su portughesu e s'albanesu. Pro ite?
Pro ite in su mòdulu est marcada sa presèntzia de s'albanesu e de su portughesu? A custu puntu, tando, sas limbas ponimus·las totus!
In ue sunt su sardu, su gadduresu, su tataresu, s'aligheresu e su tabarchinu?
In s'Europa de sas minorias, sas universidades faghent de sa limba locale su poderiu issoro, bastat de pompiare a s'Ispagna ebbia, in ue sas universidades bascas, galitzianas e catalanas trasmitint sa didàtica in sa limba chi si faeddat in sos logos chi las pertocat.
In Sardigna s'universidade cantzellat sa cultura e sa limba, ruende in sa subalternidade mentale chi cheret su sardu impresonadu.


Non nos andat bene, cherimus abèrrere sas ispetzifitzidades nostras a s'Europa e a su mundu.



giovedì 29 gennaio 2015


de Frantziscu Antoni Caria

Itte nde ischides de Okinawa? Cun tottu probabilidade, bos azes a dimandare itte mai sìat custa paraula. Est un'agorru de isuleddas postas unu pagu prus a josso de su Giappone, cund un'istoria de tribulassione chi addurat dae meda. In s'antigorju si naraìat Rennu de Ryukyu, cund una curtura sua e un'istadu a libellu internatzionale bastante dudosu: fit tributariu, comente medas atteros istados, de su continente tzinesu, ma est dae su 1609 chi fit de facto terra de su clan giapponesu Shimazu de Satsuma, chi nde faghian impreu comente piattaforma de cummertziu in su periodu Sakoku; a pustis, at depidu fagher parte de su Giappone dae su 1879 comente meria de s'istadu tzentralizadu nipponicu appenas fattu a nou, e in prus de s'accurturassione fortzada pro fagher de sos uchinanchu (comente si naran sos de Okinawa) giapponesos tziviles e perfettos, pro sa positzione de importu chi tenet in su Patzificu est istadu logu de gherra manna e sambenosa (bi at mortu ¼ de sa zente de in ie!) tra s'urtima, e in disisperu, resistentzia giapponesa e sos americanos in s'urtima pelea mundiale.

Binta sa gherra, e torrada a dare a su Giappone s'indipendentzia in su 1952, pattu de seguresa nippo-americana bolìat chi Okinawa malefadada sighìat a abarrare istado-unidensa pro unos binti annos ancora. Ma no est finida: bidu chi a s'Okinawa nostra paret chi si la baset tottu sa geografia, ma non s'istoria (nudda bos ammentat?), issa sighit a esser una de sas terras prus militaritzadas péri su mundu, cun su 75% de terachias militares americanas in Giappone postas petzi in ie. Cosa chi nde faghet unu pagu sa Sardigna de su Patzificu, si est abberu chi tando sa Sardigna, chi mantenet su 60% e passa de terachias militares italianas, est s'Okinawa de su Mare de Mesu. Fentomados issos che a nois pro campare prus a longu (faghimus parte de sa gai giamada Blue Zone!) e presoneris de sa geopolitica, Okinawa ruet vittima de sos interessos nippo-americanos in su mare tzinesu orientale, chi ponen unu frenu a Tzìna (chi, pro mala sorte de su Giappone, bi cheret ponner sas manos a sas isulas Senkaku, e non pro nudda, bidu chi pro cantu sìan minoreddas sun prenas de gas naturale) e Corea, subratottu cussa de Sùsu chi dae Pyongyang apeddat e apeddat (ma, e inoghe pro fortuna, paret mossigande pagu).

Okinawa, in tottu soledade (in Giappone non si nde intendet nen tzinnu nen noas, francu in istiu cando est logu de pachinko, de sole e de ispiaggia pro sos giapponesos), 24 oras in subra de 24 supportat sa presentzia militare istranza, cund unu muntone de logos in ue sos de Okinawa, cando non depen cunvivere cun sos militares (a s'ispissu male meda: prus de chimbemiza sun sos crimenes assotziados a militares, e tra custos bi nd'at fintzas casos de violentzia fatta a pitzinnas e feminas, pro non faeddare de trettos imbruttados pro semper, in ue petzi su càncheru paret regnande soberanu), sun istranzos in domo issoro. Sa presentzia issoro est cuntroversa: b'at chie nche bolet catzare sos militares a fora, b'at chie est a favore de su tottu a sas bases, cund unu 'e tres de s'economia isulana dipendente dae cussas (tra zente chi bi traballat propriu e su dinare postu in butzacca pro s'affittu de sa terra); in generale, peròe, sa zente de Okinawa si intendet irrobada e isfruttada dae su restu de su Giappone, chi faghet origra mala a intender e bona a irmentigare sas lamentas de una terra chi est sa meria giapponesa prus povera in assolutu.

Est tres annos a como chi su Giappone si nde est ischidadu ind un'iscutta e, addolumannu pro sa zente de Okinawa, est pro bi fraigare in ie un'attera base militare in Henoko in logu de cussa de Futenma, cosa chi nch'est pesande unu muntone de protestas (s'urtima, frisca frisca, duas dies faghet in Tokyo). Prozettu tantu prus importante, cantu prus si pensat a sa pìnniga ultra-natzionalista chi est pigande su gubernu de Shinzo Abe, tottu cumbintu a sighire sos pianos americanos in Mediu Oriente (pagandebi cunseguentzias malas, comente est addolumannu noa de calchi die a como) e a acontzare s'artigulu 9 de sa Costitutzione giapponesa chi, tzertu, a sos giapponesos bi l'aìan imposta sos americanos de MacArthur, ma chi sos giapponesos etottu an atzettadu e istimadu comente simbulu mannu de paghe e refudu pro calesisiat gherra a bènner. Su prozettu paret sighinde, in tottu indifferentzia si nche bogamus sos attivistas: pagu importat chi a sos de Okinawa tocchet atteru piombu e sa populatzione de dugong si mandighet tzimentu.


Immàgines:
www.sdcc.jp
www.reddit.com




lunedì 29 dicembre 2014


Sa cultura nostra colat finas dae s'istòria, un'istòria antiga milli e milli annos, chi dae pagu tempus, gràtzias a s'iscoberta de sos Gigantes de Monti Prama, est torrende a iscrìere s'antighidade de su mediterràneu. Sos gherreris de arenària sunt torrados a sa lughe a pustis de èssere abarrados in su magasinu de sa subrintendèntzia pro 40 annos e como sa terra nd'est boghende a pìgiu àteros.

Sas chircas in Monti Prama si sunt firmadas in antis de sas festas e ant a torrare a cumintzare a pustis de sos tres res (6 de Ghennàrgiu 2015). In su mentres su giassu est abarradu chene èssere tentadu dae nemos, faghende a manera chi siddadàrgios, o chie si siat, potzat intrare a furare e a fàghere dannos.
Belle e gasi b'at sardos chi ant unu coro e una cussèntzia manna. Paritzos voluntàrios agiuados finas dae sa comunidade de Nurnet, ant leadu coràgiu e si sunt postos a fàghere sos turnos, die e note, faghende cumpangia a sos gigantes galu interrados e faghende de bàrdia a su logu. Un'òpera de amore pro sa terra issoro.

S'assòtziu Su Majolu lis torrat gràtzias e cumbidat totu sos tzitadinos sardos a fàghere su matessi.
Una paja de sos rapresentantes nostros ant a èssere in ie su note de su 3 de Ghennàrgiu.



Amparamus s'istòria nostra
Amparamus Monti Prama



Assòtziu Su Majolu


giovedì 18 dicembre 2014

Est istadu un'annu càrrigu de initziativas e partetzipatziones cussu chi nch'est colende. S'assòtziu Su Majolu est crèschidu meda e dae parte de sos sustenidores, est crèschidu finas s'interessu pro sa limba sarda e pro sas temàticas sotziales chi amus giutu a in antis. Sas atividades nostras, in sos annos colados, las amus fatas mescamente in s'ambiente universitàriu, ordingende cursos o faghende orientamentu a sos istudiantes de sas iscolas superiores. Cada annu, s'Universidade de Tàtari impare a sos assòtzios, retzit sos istudiantes pro lis ammustrare s'oferta formativa e pro los pònnere in sa carrera de sa carriera universitària. 

In su mese de Martzu de ocannu b'at istadu bator dies de orientamentu, nos aiat fatu praghere a èssere presentes, ma s'ateneu tataresu non nos at cumbidadu. Forsis timiant chi aeremus pòdidu collire àteras 700 firmas, comente amus fatu in su 2013, cando prus de 700 pitzocos de s'ùrtima classe de sas iscolas superiores si sunt mustrados a favore de sa proposta nostra de pònnere unu esame de limba sarda in cada cursu de làurea de s'Universidade de Tàtari. In sos assòtzios chi ant leadu parte a s'orientamentu de su 2014 mancaìamus petzi nois, ma non mancaiant esèrtzitu, finàntzia, politzia e carabineris, chi, ritenimus chi in intro de s'universidade, a promòvere s'arruolamentu non bi fatzant nudda.


In su matessi tempus sighit a in antis sa collaboratzione cun SCIDA de Casteddu. In preparatzione b'est su nùmeru de bator de “Ischida”.

In su mese de Làmpadas amus promòvidu s'assòtziu in un'initziativa fata dae sa comuna de Tàtari, chi at mutidu impare totu sos assòtzios de sa tzitade, est istada un'ocasione manna pro nos fàghere a connoschere.

Su mese in fatu amus leadu parte a su Sit-In contra a sas esertzitatziones israelianos in sa base de Deximumannu. Non podimus permitere chi sas aeras de s'ìsula nostra bèngiant impreadas dae chie impreat sa fortza e sa violèntzia contra a sos pòpulos opressos. Sa solidariedade nostra est pro su pòpulu palestinesu. Pagu tempus prus a tardu sa matessi pelea contra a cada forma de gherra l'amus giuta a in antis manifestende sa solidariedade nostra pro su pòpulu curdu, chi a sa sola, fiat cumbatende contra a sos butzinos de s'IS (s'Istadu Islàmicu).


Non podìamus mancare a sa manifestatzione de Cabu Frasca pro pedire chi totu sos polìgonos e sas bases militares bèngiant serradas. Sos giòvanos sardos sunt custrintos a tucare a fora dae Sardigna pro atzapare unu traballu e in su matessi tempus s'ispesa militare pigat semper de prus a befe issoro.

In sos ùrtimos meses amus leadu parte a sa festa de sa limba ufitziale in Sèdilo, organizada dae su CSU. Pensamus chi su movimentu linguìsticu depat galu crèschere e si depat arraighinare in su territòriu de sa natzione sarda, faghende atividades in totu sas comunas impare a sos assòtzios.

In su mese de Santandria/Onniasantu, in Macumere, amus fatu partire su cursu “Su Sardu est in su Coro”, cun sa collaboratzione de “Valèria Tola – Tzeràmicas”. Sa partetzipatzione est istada manna e s'entusiasmu de sos dischentes lis at permìtidu de imparare cosas meda in pagu tempus, custu fintzas gràtzias a sa preparatzione de su maistru (operadore linguìsticu) Austinu Sanna.


S'assòtziu AZIRU su 28 de su matessi mese at organizadu unu Sit-In pro pedire chi de torrare a finantziare sos cursos de sardu in sas iscolas, chi pro s'annualidade 2014-2015, sunt istados segados dae sa giunta de Frantziscu Pìgliaru. Pensamus chi su sardu, pro torrare a èssere sa limba printzipale de totu sos sardos, depat èssere insingiada in sas iscolas de cada òrdine e gradu.

In su mese de Nadale/Idas amus sustènnidu deretu sa proposta de paritzos pitzocos sardos, de àere s'interfàtzia de Facebook fintzas in sardu, lompende a 15.000 persones chi sustenent s'initziativa in 15 dies ebbia. Su progetu est sighende a andare a in antis, prus semus e mègius est!
Pensamus chi pro intèndere normale una limba, custa depet fàghere parte de sos trastes de comunicatzione prus mannos, duncas depet èssere presente fintzas in sa retza sotziale prus manna de su mundu.

Sas atividades ant sighidu cun sa partetzipatzione a sa Cunferèntzia Annuale de sa Limba Sarda in Casteddu e cun sa manifestatzione contra a sos polìgonos de su 13 de Nadale/Idas.


Dae pagas dies amus cumintzadu sa campagna de tesseramentu pro s'annu 2015, a manera chi totu sos chi nos sustenent potzant essere parte ativa e potzant retzire totu sas novas de sas initziativas nostras, ma a su matessi tempus est una manera pro nos auto-finantziare e sighire gasi sas atividades pro s'amparu e sa valorizatzione de sa limba e de sa cultura sarda, chene ismentigare sas chistiones sotziales.


Assòtziu Su Majolu


mercoledì 10 dicembre 2014


S'assòtziu Su Majolu at a èssere presente in sa manifestatzione natzionale contra a s'ocupatzione militare chi at a èssere su 13 de Nadale/Idas in Casteddu, gasi comente fìamus presentes in sa de Capo Frasca in pare a sa gente nostra.
Sa Sardigna est tzeraca de sas polìticas imperialistas e militaristas chi abbelenant su logu e impedint s'isvilupu sotzio-econòmicu de su pòpulu sardu.
Si cherent fraigare unu cras chi non siat fatu de misèria e disterru, sos sardos depent bìnchere custa gherra, e petzi sa mobilitatzione unitària de unu pòpulu intreu podet custrìnghere s'istadu a nos liberare dae su pesu de sas bases e de sas esercitatziones de gherra.
Andamus a manifestare totu paris su 13 de Nadale pro nàrrere "A foras sas bases militares!"





Assòtziu Su Majolu

Agiuda·nos

Powered by Blogger.

Atividades coladas








FB in Sardu

Ischida

Artìculos apretziados